I te tīmatanga o tēnei kaupapa, i kōrero paki te kapa i Climate Connect Aotearoa ehara a Kaiauaha Āhuarangi Māori i te taitara mahi. I whakaarahia ake i konei te pātai: he aha tēnei mea te Kaiauaha Āhuarangi Māori?
“Ko tā mātou he tautoko i ngā kaiauaha āhuarangi Māori e mahi ana i roto i ngā ahumahi me ngā rāngai mahi. E whakamahi ana pea ngā kaiauaha i te mātauranga Māori i ngā urupare huringa āhuarangi, i ngā rongoā e takea ana i te taiao, i te whakaheke tuku, i te āmiomiotanga, i te hangarau, i te hangarau parukore, i te ngao, i te taiao hanga, i te moana, i te whenua, i te awa, aha atu, aha atu.” Cornell Tukiri, Hautū Mahi Auahi Āhuarangi - Māori, hautū hoki o te Kaupapa Whanake Pakihi i ngā Kaiauaha Āhuarangi Māori.
Ko te whai a te Kaupapa Whanake Pakihi i ngā Kaiauaha Āhuarangi Māori he tautoko i ngā kaiauaha āhuarangi Māori, ngā rakahinonga me ngā pakihi mā te whakapakari i te āheitanga i te rāngai mahi auaha āhuarangi, te whakapai ake i te āhei ki ngā pūrawa me te mātauranga ngaio, me te tūhono i ngā kaiuru ki tētahi whatunga whānui o ngā hononga rautaki me ngā huarahi.
E hia kē ngā pakihi Māori i tohua ki te whai wāhi ki te kaupapa whai muri mai i tētahi tukanga ruarangi mō te whakatakoto tono (EOI). Nō te huhua noa o ngā rāngai me ngā ahumahi aua pakihi, mai i te tāpoi taiao ki te whakatupu ā-waitai, te tautoko i te whakataki tairaru, me ngā pōhatu whakamahara e whakamahi ana i ngā rawa māori pēnei i te anga, tē whakamahi ai i te raima. Ko te katoa he pakihi nā te Māori, e takea ana i ngā uara Māori, ā, ko ētahi he mārama te tohu atu he pakihi whakamātāmua mātauranga Māori.
Nā te ata whakawhanaungatanga i taea ai e ngā kaiuru me ngā mātanga, te hunga e ārahi ana i ngā akoranga tairanga, te tūhono tahi. E ono ngā akoranga tairanga i te roanga o te hōtaka, e whakahaerengia ana ēnei i te akomanga, i runga ipurangi hoki. Ko ōna kaupapa ko te:
- Tohumoko
- Whakairo HInengaro/Ture
- Whakahaere Tahua Pūtea 101
- Whiwhi haumi
- Atamai Hangahanga (AI)
- Whai pōkaitahi toitūtanga
Kua oti ia wāhanga te hoahoa kia whai kiko, kia pāhekoheko hoki, e āhei ai ngā pakihi Māori te urupare ki ngā uauatanga ā-ao tūturu me te whakapakari i te kaha i ngā wāhanga e whai take ana ki tō rātou whanaketanga.
Ahakoa kei roto i te ingoa o te hōtaka te kupu "tupu", ehara i te mea e pā ana tēnei ki te pikinga pūtea anake. Ko te whakamārama a Cornell Tukiri “ehara i te mea ko te pikinga pūtea anake te tikanga o te kupu ‘tupu’, ko tētahi atu tikanga pea o te tupu ko te whakapiki ake i te nui o ngā mahi wātea, i te nui rānei o te pai o ngā hua mō te kōeke hapori. Ko tōna tikanga tonu pea ko te whakatinana i ō whāinga hei pakihi Māori iti, wawaenga rānei.
He haumako te whakawhanaungatanga i te whakapapa me ngā kōrero a ngā rangatira o ngā pakihi Māori. Kei ia rangatira pakihi tōna ake kōrero mō tōna hiahia ki te whakamānawa i ōna tūpuna ake me Papatūānuku hoki. Waihoki, i tohu hoki ngā korero ki tō tātou whakahononga ngātahi, nā reira ehara pea te pakihi i te kupu tika mō tēnei hōtaka. Nā whai anō i whakatakotoria ai ko te kaupapa hei kupu whakakapi, ā, he hanga māramatanga tēnei ki te katoa.
Ka tīmata ngā akoranga tairanga ki te mutunga o tēnei marama.